Profilaktyka onkologiczna

Profilaktyka onkologiczna

Rak jamy ustnej stanowi ogólnoświatowy problem zdrowotny z uwagi na zapadalność ocenianą na ponad 600 tys. przypadków rocznie. W Polsce, nowotwór ten stanowi około 2,5% ogólnej liczby wszystkich zachorowań na nowotwory złośliwe.

Rak jamy ustnej stanowi ogólnoświatowy problem zdrowotny z uwagi na zapadalność ocenianą na ponad 600 tys. przypadków rocznie. W Polsce, nowotwór ten stanowi około 2,5% ogólnej liczby wszystkich zachorowań na nowotwory złośliwe.

Głównym powodem do obaw w odniesieniu do raka jamy ustnej jest rosnący wskaźnik zachorowalności wśród kobiet i młodych osób.
Najczęstszymi miejscami jego występowania są: dno jamy ustnej, dolna powierzchnia języka, trójkąt zatrzonowcowy oraz policzek.

Statystyki onkologiczne są bezlitosne. Mimo nowoczesnej diagnostyki i terapii pacjenci nadal zgłaszają się do leczenia w III i IV stopniu zaawansowania choroby nowotworowej. Szybkie rozpoznanie zmiany nowotworowej często warunkuje powodzenie leczenia. W przypadku raka jamy ustnej szanse na pięcioletnie przeżycie wynoszą 80%, gdy zostanie on rozpoznany we wczesnym stadium choroby. Niestety ponad połowa pacjentów obciążonych tą chorobą umiera w ciągu pięciu lat od rozpoznania.

Skuteczność leczenia nowotworów zależy od wczesnego ich rozpoznania i podjęcia właściwego leczenia, dlatego istotne jest uchwycenie pierwszych objawów choroby nowotworowej.

Objawy kliniczne raka błony śluzowej jamy ustnej są zróżnicowane i zależą przede wszystkim od umiejscowienia oraz rodzaju guza. Mogą one przyjmować postać płaskich owrzodzeń, egzofitycznych guzów lub głęboko naciekających podłoże guzów endofitycznych. W niektórych przypadkach towarzyszy im nadmierne rogowacenie otaczającej błony śluzowej. Często pojawienie się pierwszych, subtelnych oznak klinicznych choroby jest już wyrazem znacznego zaawansowanego procesu nowotworowego.

Lepiej przeciwdziałać niż leczyć - profilaktyka onkologiczna w jamie ustnej

Celem profilaktyki nowotworów jamy ustnej jest zapobieganie występowaniu raka jamy ustnej u zdrowych pacjentów poprzez ograniczanie ich narażenia na zmienne czynniki ryzyka oraz wzmacnianie odporności każdego pacjenta.

Profilaktyka nowotworów w jamie ustnej - najważniejsze czynniki ryzyka, na które mamy wpływ:

  • palenie tytoniu oraz spożycie alkoholu

czynniki, które – jak udowodniono – są odpowiedzialne za co najmniej 75% przypadków raka jamy ustnej!

  • promieniowanie słoneczne (UVB) 

nasila rozwój raka płaskonabłonkowego, szczególnie zlokalizowanego na dolnej wardze

  • dieta 

od 10% do 15% przypadków dieta może mieć związek z rakiem jamy ustnej. Monotonne, przetworzone diety, ubogie w warzywa i owoce, z niedoborem żelaza są kojarzone ze wzrostem ryzyka wystąpienia raka jamy ustnej

  • wirus brodawczaka ludzkiego (HPV) 

od 1983 roku jest łączony z rakiem ustnej części gardła (tylna część języka, migdałki, podniebienie miękkie)

  • inne czynniki

wyniki badań z rakiem jamy ustnej jednoznacznie wiążą utratę zębów, przewlekły uraz mechaniczny (spowodowany źle dopasowaną protezę lub ostrym fragmentem złamanego zęba), choroby przyzębia oraz brak właściwej higieny jamy ustnej. Niektóre gatunki bakterii obecne w płytce nazębnej (szczególnie u pacjentów z chorobami przyzębia i słabą higieną jamy ustnej) wytwarzają aldehyd octowy, który – rozprzestrzeniając się wraz ze śliną – może mieć działanie toksyczne.

Nowotwory jamy ustnej - działania profilaktyczne - co robić?

Ponieważ główne czynniki ryzyka wystąpienia nowotworów jamy ustnej związane są ze stylem życia i indywidualnymi nawykami, podjęcie działań profilaktycznych jest jak najbardziej możliwe i zalecane. Jako że główne czynniki ryzyka to spożywanie wyrobów tytoniowych, nadużywanie alkoholu, infekcje wirusem HPV oraz niedobory dietetyczne, należy wykluczyć bądź ograniczyć te czynniki ryzyka.
Z dużym prawdopodobieństwem należy stwierdzić, że ponad 50% przypadków nowotworów jamy ustnej można uniknąć poprzez wyeliminowanie konsumpcji tytoniu oraz ograniczenie spożywania alkoholu, szczególnie u osób, których współwystępują oba te czynniki.